Het aantal faillissementen in Nederland stijgt dit jaar naar verwachting met 8 procent. Wie op rekening levert, loopt het risico dat een factuur niet — of nooit — wordt betaald. Er zijn meerdere instrumenten om u daartegen te beschermen. Welke past bij uw situatie? In dit artikel leest u wat de opties zijn en hoe u ze slim combineert.
Belangrijkste inzichten van dit artikel
- Faillissementen nemen toe in 2026 — ook in Nederland
- Een kredietverzekering biedt brede bescherming over uw hele debiteurenportefeuille
- Eigendomsvoorbehoud, bankgaranties en factoring zijn waardevolle aanvullingen
- Goed debiteurenbeheer vergroot de effectiviteit van elk instrument
- De juiste combinatie hangt af van uw sector, klanten en omvang
Waarom het risico nu groter is dan een jaar geleden
Op rekening leveren is normaal zakendoen. Maar het betekent ook dat u uw producten of diensten al heeft geleverd voordat u betaald wordt. Die periode — soms 30, 60 of 90 dagen — is een risico.
Dat risico is in 2026 groter dan het was. Atradius voorziet een stijging van het aantal Nederlandse faillissementen met 8 procent dit jaar, mede door de effecten van de Amerikaanse handelstarieven en de zwakke economie in Duitsland — een van onze belangrijkste handelspartners. Ook binnen Europa nemen betalingsproblemen toe: bij Franse, Italiaanse en zelfs Duitse afnemers melden bedrijven meer vertragingen en wanbetalingen.
Dat wil niet zeggen dat u moet stoppen met op rekening leveren. Dat is in de meeste sectoren commercieel niet haalbaar. Maar het is wel het moment om te toetsen of u voldoende beschermd bent — en of de instrumenten die u gebruikt nog passen bij uw huidige klanten en markten.
Kredietverzekering: brede bescherming voor de meeste bedrijven
Een kredietverzekering dekt het risico dat een afnemer uw factuur niet betaalt — door faillissement, betalingsonmacht of, bij export, politieke omstandigheden. U levert gewoon op rekening, maar als het misgaat, vergoedt de verzekeraar het onbetaalde bedrag (doorgaans 85 tot 90 procent van de factuurbedragen).
Wat een kredietverzekering onderscheidt van de andere instrumenten, is dat ze breed werkt: over uw gehele debiteurenportefeuille, niet per order of per klant afzonderlijk. Dat maakt het geschikt voor bedrijven die met meerdere afnemers tegelijk werken.
Wat dekt een kredietverzekering — en wat niet?
Een veelgemaakte vergissing is te denken dat hogere handelsrisico’s zich uitsluitend buiten Europa manifesteren. De realiteit is anders. Uit recent onderzoek Gedekt zijn wanbetaling door faillissement of insolventie, langdurige betalingsachterstand (protracted default) en bij exportpolissen ook politieke risico’s zoals betalingsblokkeringen of importrestricties.
Niet gedekt zijn handelsdisputen (de klant weigert te betalen omdat hij het product betwist), schade door uw eigen fouten, en debiteuren waarvoor geen kredietlimiet is afgegeven.
De kredietlimiet is een cruciaal onderdeel: per debiteur stelt de verzekeraar vast hoeveel er maximaal verzekerd is. Die limiet kan worden verlaagd als de financiële positie van uw klant verslechtert — juist wanneer het risico toeneemt. Vraag uw verzekeraar of adviseur regelmatig naar de limietstatus van uw grootste afnemers.
Wie zijn kredietverzekering actief inzet als risico-instrument — en niet slechts als vangnet — staat sterker dan wie wacht tot het misgaat.
Eigendomsvoorbehoud: juridische bescherming bij goederenlevering
Een eigendomsvoorbehoud houdt in dat de door u geleverde goederen juridisch uw eigendom blijven totdat de klant volledig heeft betaald. Gaat de klant failliet voordat de factuur is voldaan, dan kunt u de goederen — mits ze nog aanwezig en identificeerbaar zijn — terugvorderen bij de curator.
In de praktijk zijn er wel voorwaarden:
- Het voorbehoud moet schriftelijk zijn vastgelegd, bij voorkeur in uw algemene leveringsvoorwaarden én bevestigd op de orderbevestiging of factuur.
- De klant moet de voorwaarden expliciet hebben aanvaard — stilzwijgende acceptatie is in veel gevallen onvoldoende.
- De goederen moeten fysiek traceerbaar zijn. Zijn ze verwerkt in een product of vermengd met andere goederen, dan vervalt uw recht in de meeste gevallen.
Een eigendomsvoorbehoud is geen vervanging voor een kredietverzekering, maar een goede aanvulling. Het beschermt u bij faillissement vóór betaling; een kredietverzekering beschermt u ook bij wanbetaling zonder faillissement.
Bankgarantie en Letter of Credit: zekerheid bij grote orders
Bij een bankgarantie staat de bank van uw klant garant voor de betaling. Betaalt de klant niet, dan kunt u de bank direct aanspreken — ongeacht de financiële situatie van uw klant zelf.
Een Letter of Credit (documentair krediet) werkt vergelijkbaar, maar is gericht op internationale transacties. Betaling vindt plaats zodra u de afgesproken documenten aan de bank overlegt, ongeacht de bereidheid van uw klant om te betalen.
Het nadeel: bankgaranties en LC’s zijn relatief duur en administratief intensief. Ze zijn niet praktisch voor grote aantallen kleine transacties, maar bieden uitstekende bescherming bij eenmalige of grote orders — of bij nieuwe klanten waarvan u de kredietwaardigheid nog niet kent.
Factoring: cashflow nu, risico weg
Bij factoring verkoopt u uw openstaande facturen aan een factoringmaatschappij. Die betaalt u direct — doorgaans 80 tot 90 procent van het factuurbedrag — en int zelf de vordering bij uw klant.
Er zijn twee varianten die relevant zijn voor risicobeheer:
- Non-recourse factoring: het insolventierisico van uw klant ligt bij de factoringmaatschappij. Betaalt uw klant niet door faillissement, dan draagt u het verlies niet zelf.
- Recourse factoring: het insolventierisico blijft bij u. U krijgt wel direct liquiditeit, maar als uw klant niet betaalt, moet u het voorschot terugbetalen.
Factoring is duurder dan een kredietverzekering, maar combineert betalingsbescherming met directe liquiditeit. Let wel: de factoringmaatschappij neemt het debiteurenbeheer over, wat gevolgen kan hebben voor uw klantrelatie.
Vooruitbetaling: de zekerste optie, niet altijd haalbaar
Vooruitbetaling elimineert het betalingsrisico volledig — u levert pas nadat u betaald bent. Praktisch gezien is dit echter niet altijd haalbaar. In veel sectoren en klantrelaties is het commercieel geen optie; klanten zullen naar concurrenten gaan die wél op rekening leveren.
Een tussenweg die vaker wordt toegepast: een aanbetaling van 30 tot 50 procent bij de order, met de rest na levering. Dit beperkt het risico zonder de relatie te belasten — en is zeker het overwegen waard bij nieuwe klanten of risicovolle markten.
Debiteurenbeheer: de basis die alles ondersteunt
Alle bovenstaande instrumenten zijn minder effectief als uw debiteurenbeheer niet op orde is. Veel polisvoorwaarden vereisen bovendien een actief debiteurenbeheer als polisplicht.
Goed debiteurenbeheer betekent in de praktijk:
- Kredietwaardigheidcheck bij nieuwe klanten (via een kredietinformatiebureau of uw verzekeraar).
- Heldere betalingstermijnen op elke factuur en orderbevestiging.
- Tijdig aanmanen — wacht niet tot een factuur 60 of 90 dagen oud is. Elke dag uitstel verkleint de kans op betaling.
- Herkennen van signalen: een klant die later gaat betalen, adressen wijzigt of plots grote orders plaatst, kan in financiële moeilijkheden verkeren.
- Schade tijdig melden bij uw kredietverzekeraar — te laat melden is een veelvoorkomende reden voor afwijzing van een schadeclaim.
Welke combinatie past bij uw situatie?
De meeste bedrijven zijn het best beschermd met een combinatie van instrumenten. Een kredietverzekering vormt voor de meeste bedrijven die op rekening leveren de kern — breed, schaalbaar en gericht op de hele debiteurenportefeuille. De andere instrumenten zijn waardevolle aanvullingen voor specifieke situaties:
- Levert u fysieke goederen? Voeg een eigendomsvoorbehoud toe aan uw leveringsvoorwaarden.
- Heeft u grote of eenmalige orders bij nieuwe klanten? Overweeg een bankgarantie of aanbetaling.
- Wilt u ook direct liquiditeit vrijmaken? Combineer een kredietverzekering met factoring.
- Exporteert u buiten de EU? Kijk specifiek naar een exportkredietverzekering met dekking voor politieke risico’s.
Een kredietverzekering en eigendomsvoorbehoud sluiten elkaar niet uit — ze vullen elkaar juist aan. De verzekering dekt wanbetaling; het voorbehoud biedt extra bescherming in faillissement.
Veelgestelde vragen
Ja, dat kan en wordt regelmatig gedaan. De kredietverzekering dekt het insolventierisico; de factoringmaatschappij zorgt voor directe liquiditeit. Sommige factoringmaatschappijen verlangen zelfs een kredietverzekering als voorwaarde voor non-recourse factoring.
Dit heet ‘protracted default’ — langdurige wanbetaling zonder faillissement. De meeste kredietverzekeringen dekken dit ook, doorgaans na een wachttijd van 6 tot 12 maanden na de vervaldatum van de factuur. Controleer uw polis op de exacte definitie en wachttijden.
Niet automatisch. Het voorbehoud moet rechtsgeldig zijn overeengekomen en de goederen moeten traceerbaar zijn. Zijn ze verwerkt of vermengd, dan vervalt het recht doorgaans. Laat uw algemene voorwaarden controleren door een jurist als u twijfelt.
U kunt een kredietverzekering afsluiten om het risico op wanbetaling te dekken, de betalingstermijn verkorten, of een bankgarantie vragen als alternatief. Als het risico te groot is, is het soms zakelijk verantwoord om een order niet te accepteren. Een onafhankelijk adviseur kan u helpen de opties af te wegen.
De premie is doorgaans een percentage van uw verzekerde omzet, variërend van circa 0,1 tot 0,5 procent afhankelijk van uw sector, debiteurenportefeuille en gewenste dekking. Gebruik de premie-checker op deze site voor een indicatie.
Conclusie: bescherming begint met een bewuste keuze
Op rekening leveren brengt risico met zich mee — dat is onvermijdelijk. Maar het risico onbeheerd laten is een keuze. De instrumenten bestaan, ze zijn voor de meeste bedrijven betaalbaar, en ze zijn beter te combineren dan veel ondernemers denken.
Wie nu toetst of zijn bescherming nog past bij zijn klanten en markten, staat straks sterker — ook als het economisch tegenzit.
Bronnen: Atradius Economic Research 2026, Atradius Collections faillissementenprognose Nederland, CBS faillissementsstatistieken april 2026